audioretro.pl           

 Strona  audioretro.pl  jest stroną hobbystyczną, więc nie wykorzystuję ciasteczek zapisanych na Twoim komputerze. 
Ale oczywiście w każdej chwili możesz je wyłączyć w swojej przeglądarce.

hi-fi audio  >> kino domowe >
I historia kina domowego I elementy kina domowego I dekodery i wzmacniacze I głośniki kina domowego I bibliografia I

Od mono do dźwięku dookólnego

Przez dziesiątki lat dźwięki zapisywane i odtwarzane były monofonicznie. Mimo że jeszcze w wieku XIX odbyły się pierwsze udane próby transmisji audycji w systemie stereofonicznym, to trzeba było przeprowadzić wiele badań nad naturą ludzkiego słuchu i wprowadzić wiele rozwiązań technicznych, aby możliwe stało się nagrywanie i odtwarzanie audycji stereofonicznych.
W 1939 roku, odbyła się premiera stereofonicznego dźwięku towarzyszącego filmom i od tego czasu to właśnie film był motorem postępu. Pierwsze radiowe transmisje stereofonicznego sygnału odbyły się w 1959 r.
 Zalety systemu stereofonicznego to zwiększenie odczucia głębi obrazu, lepsza wyrazistość wokali na tle instrumentów muzycznych, czytelność szczegółów. Lecz stereofonia ma też ograniczenia: akcja dźwiękowa rozgrywa się tylko pomiędzy głośnikami, a plan dźwiękowy z reguły nie wychodzi przed linię głośników. W latach siedemdziesiątych XX wieku japońskie firmy promowały system dźwięku kwadrofonicznego, gdzie dźwięk wydobywał się z czterech głośników, ale system nie przyjął się.
Nowa technologia przyszła z kina.

Historia kina (nie tylko) domowego 

W kinach widzowie oczekiwali coraz większych wrażeń tak wizualnych jak i dźwiękowych. Ponieważ na filmach stereofoniczne efekty dźwiękowe nie nadążały za efektami specjalnymi, dlatego w latach siedemdziesiątych XX wieku londyńska firma Dolby Laboratories Inc. rozpoczęła pracę nad układami redukcji szumów w filmie, a następnie nad dźwiękiem wielokanałowym.
Opracowano najpierw system 3 kanałowy nazwany Dolby Stereo, a następnie Dolby Surround Pro Logic z czterema kanałami dźwiękowymi. Dolby Surround to system typu "matrix" w którym oryginalny zapis mieści się na dwóch kanałach klasycznej stereofonii, z których na podstawie kalkulacji matematycznej wyciągane są, wcześniej odpowiednio zakodowane sygnały do pozostałych głośników.
Kolejnym krokiem firmy Dolby było poprawienie separacji kanałów i poprzez dodanie kolejnego, piątego kanału, (głośnika centralnego) oraz zaadaptowanie systemu „dookólnego” do odtwarzania nagrań  stereo w Dolby surround Pro Logic II.

Następnym, logicznym krokiem było opracowanie w pełni cyfrowego systemu surround - Dolby Digital (1991).

Pierwsze filmy i już sukces.

Pierwsze filmy z dźwiękiem nagranym w tych systemach, z braku kin wyposażonych w odpowiednią aparaturę przechodziły bez echa.
Dopiero w 1977 roku "Gwiezdne wojny" George'a Lucasa z dźwiękiem Dolby Stereo odniosły olbrzymi sukces.
Wrażenia dźwiękowe były dla ówczesnej publiczności nie do opisania. Najwięksi entuzjaści oglądali film po kilkadziesiąt razy, a rekordziści nawet ponad 100!
Film został wyróżniony Oskarem za efekty dźwiękowe. Od tego czasu dźwięk wielokanałowy stał się prawie standardem przy produkcji filmów kinowych. 

THX - wyśrubowane normy. 

W 1980 roku rozpoczęto na zlecenie George'a Lucasa prace nad ustanowieniem zespołu norm dotyczących akustyki sali kinowej, ustawienia głośników, jakości aparatury zapisującej i odtwarzającej, itp., których zachowanie miało widzom zagwarantować odbiór wrażeń zgodnie z założeniami twórców ścieżki dźwiękowej filmu.
Zestaw tych norm został nazwany THX (Tomlinson Holman eXperiment) od nazwiska jego twórcy Tomlinsona Holmana.
Uzyskanie certyfikatu THX podnosi prestiż firmy a użytkownikowi produktów gwarantuje najwyższą jakość. Pierwszym filmem, który otrzymał certyfikat THX był film George'a Lucasa "Powrót Jedi". 
Pamiętajmy - THX nie jest formatem zapisu dźwięku ale zespołem norm dotyczących zapisu i odtwarzania dźwięku.
Producenci sprzętu, by uzyskać ten certyfikat muszą spełnić wiele warunków dotyczących jakości, dlatego sprzęt z certyfikatem THX jest droższy niż standardowe zestawy kina domowego.

Nowe systemy 

Firma Dolby ciągle udoskonala systemy dźwięku wielokanałowego. W 1991 roku filmem "Powrót Batmana", Dolby zapoczątkował nową erę dźwięku wielokanałowego - całkowicie cyfrowy system zapisu dźwięku zwany Dolby Stereo Digital (w kinie domowym zwany Dolby Digital lub Dolby AC-3) składający się 5 pełno zakresowych, cyfrowo zapisanych kanałów i 1 basowego.

Co na to konkurencja? 

Wprawdzie systemy firmy Dolby opanowały większość kin na świecie, ale konkurencja nie śpi.

Ponieważ odtwarzanie dźwięku przestrzennego (surround) można dokonać za pomocą różnych technologii, więc wiele firm zaczęło opracowywać własne technologie.
Sony opracowało SDDS (Sony Dynamic Digital Sound), który może być rozbudowany do 7 pełno zakresowych kanałów i 1 basowego.
Bardziej znany stał się system DTS (Digital Theater Sound) opracowany przez grupę związaną z Uniwersalem i Stevenem Spielbergiem, który bazuje na identycznej ilości kanałów co Dolby (5+1), ale kompresja dźwięku jest czterokrotnie niższa, (w Dolby Digital kompresja wynosi 11:1) przez co jego jakość jest o wiele lepsza.
Podobnie jak Dolby Digital, DTS można znaleźć między innymi w systemach kina domowego, konsolach do gier, dekoderach czy na płytach i odtwarzaczach Blu-ray.

Z kina do domu

Systemy sprawdzone w kinach po odpowiednim przystosowaniu znajdują zastosowanie w systemach kina domowego. Stosuje się nagrania dokonane w systemach Dolby Pro Logic i Dolby Pro Logic II (analogowo) i cyfrowo - Dolby AC-3 oraz DTS. 

Innowacje

Firmy ciągle udoskonalają swoje produkty, wprowadzają nowe technologie tak, by uzyskane efekty były coraz doskonalsze.

Kolejną ofertą firmy Dolby Inc. jest system Dolby Atmos, gdzie dodatkowe głośniki efektowe dzięki procesorom dźwięku mogą symulować dźwięk wielowymiarowy, także w kierunku pionowym (np. spadające krople deszczu, upadki, przelot samolotu za nami itp).

Dźwięk "uprzestrzenniony" za pomocą procesorów Dolby Atmos rozpowszechnia się także w grach komputerowych a system Atmos instalowany jest nawet w telefonach komórkowych.Firma DTS Inc. oferuje od 2014 r. ulepszony system DTS:X, który jest odpowiedzią na system Dolby Atmos, gdzie także wprowadzono dźwięk wielowymiarowy.

Samsung, Google oraz Alliance for Open Media (AOM) ogłosiły wprowadzenie nowego, otwartego standardu przestrzennego dźwięku – Eclipsa Audio,
Ma on stanowić alternatywę dla dominujących na rynku Dolby Atmos i DTS:X.
Technologia, oparta jest na otwartym modelu IAMF (Immersive Audio Model and Formats), zapewni realistyczne doznania dźwiękowe.

Co dalej?

Trudno wyrokować. Na pewno lepiej i taniej. Skoro systemy "prawie-surround" dostępne są już w smartfonach i komputerach, to technika będzie szła w kierunku coraz większego upowszechnienia się dźwięku przestrzennego i dookólnego (surround).

hi-fi audio  >> kino domowe >
I historia kina domowego I elementy kina domowego I dekodery i wzmacniacze I głośniki kina domowego I bibliografia I

powrót do góry >

I strona główna I audio retro I projekty audio I h-fi audio i kino I warto odwiedzić I