audioretro.pl           

 Strona  audioretro.pl  jest stroną hobbystyczną, więc nie wykorzystuję ciasteczek zapisanych na Twoim komputerze.
 Ale oczywiście w każdej chwili możesz je wyłączyć w swojej przeglądarce.

hi-fi audio  >> kino domowe >
I historia kina domowego I elementy kina domowego I dekodery i wzmacniacze I głośniki kina domowego I bibliografia I

Z czego składa się system domowego kina?

Ażeby uzyskać dobry dźwięk, który będzie wiernym oddaniem przestrzeni, energii i tempa filmu, potrzeba wielu doskonale ze sobą współpracujących elementów. By zbudować system kina domowego powinniśmy więc mieć: 

- telewizor do odbioru telewizji cyfrowej. Jeśli ma funkcję Smart TV, można bezpośrednio pobierać filmy z Internetu. Jeżeli nie ma tej funkcji, można kupić odpowiednią przystawkę do pobierania strumieniowego i podłączyć ją do telewizora.

- lub projektor do wyświetlania filmów/obrazów na dużym ekranie. Ma możliwość podłączenia różnych źródeł sygnału i wyświetlania tak obrazów jak i filmów na ekranie o dużym formacie. Jakość jest zależna od wersji rzutnika.

- źródło obrazu i wielokanałowego dźwięku. Mogą to być: odtwarzacz DVD, Blu-ray, konsola do gier, odtwarzacz strumieniowy,  komputer z dostępem do Internetu, (który da się podłączyć do telewizora), tuner satelitarny, no i ew. magnetowid, by obejrzeć film z kasety VHS.

- wielokanałowy wzmacniacz z wbudowanymi dekoderami dźwięku dookólnego,
 
- przynajmniej pięć głośników i subwoofer, (głośnik basowy). Przy mniejszych wymaganiach możemy zastosować listwę dźwiękową (soundbar).

Źródła obrazu i wielokanałowego dźwięku. 

1. Programy telewizyjne. 

Przez dziesiątki lat telewizja naziemna była nadawana w analogowych systemach SECAM, a potem NICAM.
Pierwsze regularnie działające nadajniki telewizji cyfrowej uruchomiona 30 września 2010 roku. Pracowała w standardzie DVB-T.
W czerwcu 2022 r. nastąpiła zamiana standardu na bardziej efektywny DVB-T2/HEVC. Filmy można oglądać w rozdzielczości HD a nawet Ultra HD.

2. Tuner satelitarny (stereofoniczny). 

Programy nadawane z satelity cyfrowo i odbierane na tunerze cyfrowym pozwolą nam na uzyskanie obrazu o wysokiej jakości i dźwięku o jakości cyfrowej.

3. Magnetowid stereofoniczny. 

Obecnie niektórzy z nas przechowują go w domu tylko z sentymentu. Filmy zapisane na kasecie VHS mają niską rozdzielczość obrazu, a dźwięk (także przestrzenny) jest zapisany analogowo.

Dźwięk przestrzenny zapisany jest na analogowej ścieżce dźwiękowej i dekodowany we wzmacniaczu naszego systemu na 4 kanały (a nie na 5 jak w systemie cyfrowym). Żeby cieszyć się dźwiękiem przestrzennym (po angielsku "surround") kaseta musi być nagrana w tym systemie. Szukajmy więc na okładce znaczka z napisem: "Dolby Surround". 

Obecnie systemy analogowe to już przeszłość, ale kto wie, kiedyś w przyszłości na fali sentymentu, może obejrzymy sobie film o jakości analogowej?

4. Odtwarzacz DVD i Blu-Ray. 

Tak obraz jak i dźwięk zapisany jest na płycie z wyglądu podobnej do płyty kompaktowej, całkowicie cyfrowo. Płyta ta posiada jednak wielokrotnie większą pojemność (nawet do 17 Gigabajtów danych przy dwuwarstwowym i dwustronnym sposobie zapisu) niż płyta kompaktowa (0.65 GB). Umożliwia to zapisanie od 135 minut filmu z dźwiękiem wielokanałowym (płyta jednostronna 4.7 GB), do 8 godzin (17 GB, wykorzystane obie strony płyty, dwie warstwy nagrania na każdej stronie).
Film nagrany na płycie DVD ma rozdzielczość ponad 500 linii (na taśmie VHS 240 linii) a dźwięk zapisany jest cyfrowo na 6 niezależnych kanałach - 5 pełno zakresowych i 1 subniskotonowym.
Najbardziej rozpowszechnionym systemem kodowania dźwięku są Dolby AC-3, (zwany często Dolby Digital 5.1) oraz  konkurencyjny system DTS.
Przewidziany początkowo jako europejski, MPEG-2 Multichannel nie przyjął się w wytwórniach filmowych.

Film nagrany na płycie DVD posiada oryginalną ścieżkę dźwiękową (czasem dodatkowo 2-3 dubbingowane) i możliwość wyświetlania napisów w 32 językach. Zaletą zapisu na płycie DVD jest możliwość szybkiego przechodzenia do kolejnych scen filmu, doskonała stop klatka, różne dodatki i informacje o filmie, aktorach itp.
Odtwarzacz DVD jest jednocześnie dobrej klasy odtwarzaczem kompaktowym, możemy więc używać go do słuchania muzyki. Płyty z muzyką, nagrane w systemie dźwięku przestrzennego, nie wywołują szczególnego entuzjazmu wśród melomanów i audiofilów.

Następcą płyty DVD jest płyta Blu-ray na której, dzięki zastosowaniu bardziej gęstego zapisu za pomocą niebieskiego lasera o krótszej fali można zapisać o wiele więcej informacji. Plamka niebieskiego lasera jest mniejsza i ma większą energię, więc ścieżki mogą mieć mniejszą szerokość i są bardziej upakowane . Pojemność jednej warstwy płyty to ok. 25 GB, dwustronnej 50GB. Przy zapisie dwuwarstwowym pojemność wzrasta do 100 GB.
Odtwarzacz z niebieskim laserem - Blu-ray zapewnia lepszą jakość dźwięku stereo lub przestrzennego oraz lepszą jakość obrazu (można odtwarzać zaawansowane formaty dźwięku (np. Dolby, DTS) i obrazu, (Ultra HD 4k), a duża pojemność płyty zapewni zapisanie większej ilości filmów, utworów muzycznych czy danych komputerowych.

5. Komputer.

Komputer można w każdej chwili zamienić w domowe centrum rozrywki, a jeśli jest wyposażony w wielokanałową  kartę dźwiękową oraz w soundbar lub odpowiednią ilość głośników, możemy cieszyć się dobrym filmem z efektami dźwiękowymi, odtwarzanym z płyty, dysku, czy pobieranym strumieniowo z Internetu.

6. Odtwarzacz strumieniowy

Odtwarzacze strumieniowe dzięki którym możemy korzystać z nieograniczonych zasobów Internetu. Są doskonałym źródłem domowej rozrywki. Podłączone do dobrego zestawu kina domowego pozwolą cieszyć się dobrymi efektami dźwiękowymi i świetną jakością filmów (o ile takiej jakości film zapewni nam dostawca filmów).

7. Telewizor z dostępem do Internetu (Smart TV)

Obecnie zakup telewizora Smart TV, z dostępem do Internetu nie jest żadnym problemem, także cenowym.
Internet stanowi nieograniczone źródło filmów także tych, z dźwiękiem dookólnym. W najprostszej wersji wystarczy podłączyć soundbar (listwę dźwiękową) do telewizora, by mieć namiastkę dźwięku przestrzennego albo - w wersji rozbudowanej - zakupić pełny zestaw kina domowego - wzmacniacz wielokanałowy i odpowiednią ilość głośników (zależnie od systemu, potrzeb i możliwości finansowych).
Jeżeli nasz telewizor nie ma funkcji Smart TV, bez problemu możemy dokupić przystawkę, dzięki której otrzymamy dostęp do zasobów Internetu.

Jakie głośniki? 

Głośniki to jeden z ważniejszych elementów zestawu. Od nich bowiem zależy jakość słuchanej muzyki (zestaw kina domowego jest z reguły dobrym zestawem Hi-Fi), wyrazistość dialogów, tworzenie atmosfery filmu, oddanie jego energii i tempa.
Głośników powinno być 5 i szósty subwoofer (droższe systemy wymagają 7 i więcej).
Aby nagłośnić duży pokój, należy stosować dość duże kolumny, dobrej jakości. Ważne jest aby kolumny przednie i głośnik centralny były jednego producenta i tej samej klasy, aby uniknąć zmiany charakteru dźwięku podczas przechodzenia dźwięku przez kolejne kolumny. Głośnik centralny powinien być ekranowany, aby pole magnetyczne nie wpływało na ekran telewizora.
Jeżeli głośniki główne stoją blisko telewizora, także powinny być ekranowane.

Jeżeli mamy wzmacniacz wielokanałowy z certyfikatem THX, to warto też głośniki stosować zgodnie z tymi normami.
Normy THX przewidują użycie jako tylnych, głośników o charakterystyce dipolowej, a głośniki przednie, łącznie z centralnym powinny posiadać po trzy głośniki wysokotonowe, umieszczone pionowo jeden nad drugim. Ma to na celu zawężenie charakterystyki promieniowania w kierunku pionowym, co pozwala lepiej kontrolować pole dźwiękowe. Ponieważ normy THX przewidują iż sygnał niskotonowy do 80 Hz jest odfiltrowywany i podawany na subwoofer, wszystkie głośniki systemu mogą być mniejszej mocy, podstawkowe. 

Wszystko wreszcie ustawiamy. 

 Dwa głośniki główne ustawiamy po bokach telewizora. Jeżeli są to głośniki podstawkowe, ustawiamy je na specjalnych podstawkach (standach).
Głośnik centralny kładziemy na półce pod telewizorem lub na nim, ustawiając w jednej linii z głośnikami głównymi.
Dwa głośniki surroundowe (tylne) umieszczamy za widzem na wysokich podstawkach (90-120 cm), przy ścianach, nieco powyżej głowy oglądających (min. 0.5 m), lecz niezbyt blisko sufitu. Jeżeli są przystosowane do powieszenia możemy je powiesić na ścianach.
Jako głośniki tylne stosujemy głośniki pełnozakresowe, kierunkowe, czyli po prostu zwykłe kolumny, najczęściej podstawkowe.
Na rysunku z lewej przykładowe ustawienie głośników. 

Dipole? 

W droższych systemach (obowiązkowo THX) jako głośniki tylne stosuje się głośniki dipolowe, czyli promieniujące dźwięk w dwóch kierunkach. Dipole rozpraszają dźwięk, wypełniając nim pokój. Dzięki temu obszar objęty przestrzenią dźwiękową jest dużo większy niż przy zastosowaniu głośników konwencjonalnych a wrażenia bardziej naturalne.
Pewną wadą jest gorsza lokalizacja źródeł dźwiękowych jak np. kroków, szelestów, spowodowana właśnie dużym rozproszeniem pola dźwiękowego.
Głośniki tylne ustawiamy nie za widzem, lecz obok nich (jak na rysunku), także na podstawkach lub powieszone na ścianie, 1 metr powyżej głowy widza.
To ostatnie rozwiązanie ma ważną zaletę - głośniki nie przeszkadzają w użytkowaniu pokoju i łatwiej je zamaskować.  (rysunek z prawej) 

Wystarczy odwrócić 

Jeżeli chcemy uzyskać efekt podobny do dipoli, możemy skierować kolumny kierunkowe (czyli te "zwykłe") nie w kierunku słuchacza, lecz w kierunku ściany tylnej, by uzyskać odbicie i większe rozproszenie dźwięku.
Właściwe efekty uzyskamy na drodze eksperymentalnej, ustawiając głośniki pod różnymi kątami względem ścian i ustawiając różne czasy opóźnienia dźwięku na naszym wzmacniaczu czy amplitunerze kina domowego.  (rysunek z lewej) 

Więcej kanałów w filmie 

Firma Dolby, mimo że większość filmów nagrana jest w systemie 5.1 zaleca użycie systemu 7.1. W tym systemie oprócz dwóch głośników głównych, centralnego i subwoofera, używa się 4 głośników efektowych, które powinny mieć niewielkie rozmiary i charakterystykę promieniowania dipolarną, (jak w normach THX) w celu maksymalnego rozproszenia pola dźwiękowego.
Dwa z nich umieszcza się obok słuchacza, 1 m powyżej jego głowy.
Dodatkową parę głośników efektowych, także dipolarnych, umieszcza się za plecami słuchacza, na podobnej wysokości jak głośniki boczne. 
Nowszy system Dolby Atmos wymaga użycie kolejnych dwóch głośników umieszczonych na suficie dla uzyskania pełniejszego obrazu dźwiękowego 3D.

Nowe systemy dźwięku wielokanałowego

Nowe systemy dźwięku surround oferują więcej możliwości, ale wymagają też więcej od systemów.  System Dolby Atmos firmy Dolby Inc. stworzono w 2012 r., z myślą o nagłośnieniu sal kinowych.  Pozwala na przesyłanie niegraniczonej ilości ścieżek audio, które są dynamicznie przesyłane do głośników. Podczas odtwarzania system Atmos łączy wszystkie ścieżki w czasie rzeczywistym, w sposób dostosowany do konkretnej sali kinowej i żądanego efektu dźwiękowego.

W kinie domowym system Atmos odtwarza standardowe ścieżki dźwiękowe w systemie 5,1 i 7,1, ale za pomocą tzw. "tablic konwersji" kreuje dodatkowe ścieżki dźwiękowe, co pozwala przy zastosowaniu dodatkowych głośników efektowych bardzo dokładnie usłyszeć np, przelot samolotu, helikoptera, spadające krople deszczu czy tp. efekty. Dźwięki dochodzą nie tylko z przestrzeni poziomej, ale także z góry i dołu (przestrzeń 3D)

Wymaga to jednak zastosowania dodatkowych głośników np. w suficie, na ścianach itp.
By uniknąć instalacji tych głośników na suficie, stosuje się specjalne skonstruowane głośniki które kierują dźwięk w kierunku sufitu, a które montuje (kładzie) się np. na tylnych głośnikach efektowych.
System Atmos kreuje "wirtualny", przestrzenny dźwięk także w prostych systemach audio. Obecnie spotykamy go w komputerach czy smartfonach.

Konkurencyjna firma DTS Inc. opracowała także nowy system DTS:X, zwany DTS Virtual X.
DTS:X (w przeciwieństwie do Atmos), nie wymaga dodatkowych głośników, bowiem dla uzyskania wrażenia dokładnej lokalizacji zdarzeń dźwiękowych "procesuje" dodatkowe dźwięki, dodając "fantomowe warstwy audio" (cokolwiek to znaczy...) podczas odtwarzania filmu. Dzięki temu słuchacz ma pełniejsze wrażenie udziału w akcji filmu.
Pod względem kosztu i skomplikowania montażu głośników jest to bardziej atrakcyjny system, bowiem wystarczą te głośniki które już mamy (system 5.1 czy 7.1).

W wielu przypadkach (np. mały pokój), zamiast wielkiej ilości głośników "zagracających" pokój, wystarczy dobra listwa dźwiękowa (soundbar), z wbudowanymi wzmacniaczami i systemem DSP, do uzyskania satysfakcjonujących efektów przestrzennych.

Muzyka wielokanałowa 

Do słuchania wielokanałowo nagranej muzyki (np. z DVD-Audio, SACD) firma Dolby zaleca zupełnie inną konfigurację. Głośniki przednie jak i tylne efektowe powinny być jednakowej wielkości i mocy, kierunkowe (czyli te "zwykłe"). Powinno być ich 4 i piąty centralny, (jak w systemie 5.1) lecz ich ustawienie jest nieco inne.
Wszystkie głośniki, łącznie z centralnym powinny być ustawione po okręgu koła, a w jego centrum powinien znajdować się słuchacz.
Praktycznym rozwiązaniem tych zaleceń jest ustawienie 4 głośników w pobliżu naroży pokoju, a centralny na wprost słuchacza.
Subwoofer nie jest obowiązkowy, chociaż może oczywiście być używany.
Jeżeli pomiędzy głośnikami przednimi jest telewizor, to jego duża płaszczyzna odbija dźwięk, co może nieco zmieniać dźwięk, w takim przypadku warto go więc przynajmniej zasłonić materiałem tłumiącym.
(z prawej - ustawienie głośników podczas słuchania wielokanałowo nagranej muzyki)

Porównując ustawienie głośników do odtwarzania filmów a do słuchania wielokanałowo nagranej muzyki widzimy, że  ustawienia są różne.

DVD-Audio nie jest systemem popularnym. Nie ma zbyt wielu wydań muzyki w tym systemie. Jest bardziej popularny w Stanach Zjednoczonych.
Konkurencyjny SACD  występuje w dwóch odmianach - stereo i multichanel/surround sound.
Płyty SACD wydane w wersji stereofonicznej cieszą się bardzo dobrą opinią słuchaczy.

Można spotkać także płyty (pliki muzyczne) z muzyką wielokanałową nagrane w formacie DTS.

hi-fi audio  >> kino domowe >
I historia kina domowego I elementy kina domowego I dekodery i wzmacniacze I głośniki kina domowego I bibliografia I

powrót do góry >

I strona główna I audio retro I projekty audio I h-fi audio i kino I warto odwiedzić I